AIKU računari - Šta je datoteka (File)? 2

Šta je datoteka (File)?

Datoteka (File), u svijetu računara, je samostalna informacija dostupna operativnom sistemu i velikom broju pojedinačnih programa.

Računarska datoteka je slična tradicionalnoj datoteci koju možemo naći u bilo kojoj kancelariji. Kao i  u kancelarijskoj datoteci, informacije u računarskoj datoteci u osnovi mogu se sastojati od bilo čega.

Više o računarskim datotekama

Bilo koji program koji koristi pojedinačnu datoteku, odgovoran je za razumijevanje njenog sadržaja.

Za slične vrste datoteka se kaže da imaju zajednički „format“. U većini slučajeva, najlakši način za određivanje formata datoteke je pogled na ekstenziju datoteke.

Svaka pojedinačna datoteka u operativnom sistemu Windows će takođe imati posebne atribute datoteke koje postavljaju uslove za određenu datoteku. Na primjer, ne možete pisati nove informacije u datoteku koja ima atribut „samo za čitanje“(read-only).

Naziv datoteke je samo ime kojim korisnik ili program naslovi datoteku kako bi pomogli u identifikaciji onoga što ona jeste. Datoteka sa slikama može se nazvati nešto poput “djeca-more-2017.jpg“. Samo ime ne utiče na sadržaj datoteke, pa čak i ako je video datoteka nazvana „slike.mp4“, to ne znači da je to slikovna datoteka. Datoteke u bilo kom operativnom sistemu čuvaju se na hard diskovima, optičkim diskovima i drugim uređajima za skladištenje podataka. Poseban način čuvanja i organizovanja datoteka se naziva sistem datoteka.

AIKU računari - Šta je datoteka (File)?

Primjeri datoteka

Ono što stvarno određuje sadržaj datoteke je njena ekstenzija.

Slika koju kopirate sa fotoaparata na računar može biti u JPG ili TIF formatu. To su datoteke kao i video zapisi u MP4 formatu ili MP3 audio datoteke. Isto važi i za DOCX datoteke koje se koriste sa Microsoft Word-om, TXT datotekama koje sadrže informacije o običnom tekstu itd.

Iako su datoteke u folderima radi lakše organizacije (kao što su fotografije u folderu Slike ili muzičke datoteke u vašoj iTunes fascikli), neke datoteke su u komprimovanim direktorijima, ali se i dalje smatraju datotekama. Na primjer, ZIP datoteka je u osnovi folder koji drži druge datoteke i fascikle, ali ustvari djeluje kao jedna datoteka.

AIKU računari - Šta je datoteka (File)? 1

Druga popularna vrsta datoteke slična ZIP je ISO datoteka, što predstavlja fizički disk. To je samo jedna datoteka, ali sadrži sve informacije koje možete pronaći na disku, kao što je video igrica ili film.

Čak i sa ovih nekoliko primjera možete vidjeti da nisu sve datoteke slične, ali sve imaju sličnu namjenu držanja informacija zajedno na jednom mjestu.

Pretvaranje datoteke u drugi format

Možete pretvoriti datoteku u jednom formatu u drugi format tako da se može koristiti u drugom softveru ili iz niza drugih različitih razloga.

Na primer, MP3 audio datoteka se može  pretvoriti u M4R tako da će je iPhone prepoznati kao datoteku melodije zvona. Isto važi za dokument u formatu DOC koji se pretvara u PDF tako da se može otvoriti pomoću čitača PDF-a.

Sve vrste konverzija datoteka iz jednog formata u drugi mogu se ostvariti pomoću različitih alata, softvera, on-line usluga…